Tijdens de presentatie van de miljoenennota waren ondernemers nog positief, optimistisch en vol vertrouwen. Binnen zeer korte tijd volgde echter het ene verontrustende bericht na het andere. Reden om ondernemers in de regio te vragen hoe zij nu, aan het begin van 2009, de toekomst zien. De regionale ondernemers blijken allerminst reden te zien tot doemdenken. Integendeel. ‘Een crisis schept ook nieuwe kansen.’

Iwan Göbel geeft maandelijks zijn visie op de ontwikkelingen in de economie in ons vaste item De Barometer. Samen met broer Dimitri, het creatieve brein achter de ontwerpen, runt hij het succesvolle productiebedrijf Burton Car Company, dat hippe sportwagens maakt. Ondanks de problematiek in de autobranche is Göbel niet somber gestemd. ‘De kredietcrisis hoeft niet erg te zijn. Het zet aan tot nieuwe dingen op ondernemersgebied. Het is wel eens goed om terug te gaan naar magere jaren. Wat nu belangrijk is, is flexibel zijn. Wat ons bedrijf betreft hoeven wij niet zuinig te zijn. We zijn een eenvoudig bedrijf en hebben de kosten goed in de hand. We zijn wel behoudend. Maar zo’n crisis voelt eerder erg dan dat het dat werkelijk is. Vergelijk het met de temperatuurverschillen in de woestijn: mensen denken soms dat het er ’s nachts vriest terwijl dat niet zo is. Dat lijkt alleen zo omdat het verschil met de hoge temperaturen overdag zo groot is.’ De autobranche staat volgens Göbel echter wel degelijk ‘in brand’. ‘Niemand doet er graag zijn mond over open, alles is ‘goed’. Maar intussen dreigde de AutoRai niet door te gaan. Grote merken lieten weten niet aanwezig te zullen zijn. Plan B is inmiddels in werking getreden en daar zie ik weer grote kansen in: om kosten te besparen zullen er geen stands per merk zijn, maar stands per categorie. Een cabrio hal bijvoorbeeld en een sportwagenhal. Wij als kleine speler moesten jaren geleden al goed kijken hoe wij de kosten van deelname konden beperken. Nu moet iedereen dat. Het daagt dus ook uit.’ Hoewel Nederland als economie volgens Göbel niet de beste kaarten heeft, ziet hij ook een lichtpuntje. ‘De duurzaamheid kwestie, daar zijn wij goed in. Creatieve oplossingen met water en wind bijvoorbeeld.’

Identiteit behouden

Eigenaar van Super de Broers Warnsveld aan de Breegraven Wim Stein is net als Göbel ‘realistisch optimistisch’. Ondanks de nieuwbouw van een grote en moderne Albert Heijn op steenworp afstand weet Stein zijn omzet te behouden, tot grote verrassing van velen. Dat komt volgens Stein door het unieke dorpskarakter dat zijn Super heeft. ‘Je moet in jezelf blijven geloven, je eigen identiteit houden. Mijn klanten moeten bij wijze van spreken blijven denken: “dit is MIJN boerenkoolwinkel.” Ook Stein heeft een perfecte rolverdeling binnen het bedrijf met zijn broer, Leo. ‘Hij is degene die met een glimlach de klanten begroet. En omdat ik de lat voor klantvriendelijkheid erg hoog leg, stel ik me zelf regelmatig als klant op.’ Stein is altijd op zoek naar leuke nieuwe ontwikkelingen. ‘Ik zoek bijvoorbeeld samenwerking met andere lokale ondernemers. Met een kassabon van een bepaald bedrag van Super de Broers kunnen onze klanten bijvoorbeeld gratis oliebollen halen bij bakker Van Zuijlen, gratis haarproducten bij Aljan Talens Haarmode, of 25% korting bij Kapsalon Velders. De nieuwste mogelijkheid is een keer gratis sporten inclusief sauna en zonnebank bij Optisport.’ Ook het happy hour (elke zaterdag 10% korting op alle boodschappen die tussen 16 en 18 uur afgerekend worden) en het surprise uurtje op donderdagochtend (bij besteding van 15 euro krijgen klanten een cadeautje) zijn succesvolle pogingen gebleken om origineel te zijn. ‘Je moet je nek durven uitsteken. We laten ons negatieve dingen gemakkelijk aanpraten. Begin liever zelf met een vriendelijk “Goedemorgen”. Het kan geen kwaad dat mensen nu zorgvuldiger met hun geld omgaan. Jongelui mogen best eens horen dat een nieuwe spelcomputer nu even NIET kan.’

Harder werken

Ben Harmsen is ronduit optimistisch over het nieuwe ondernemersjaar. Zijn zaak in de Pelikaanstraat floreert als altijd en zelfs als het dit jaar rustiger mocht worden ziet hij geen reden tot zorgen of bezuinigen. ‘Dan heb ik misschien eens wat meer tijd voor mijn gezin.’ Harmsen heeft een elektronicazaak voor LCD en plasma tv’s en schotels, met een eigen technische dienst die niet om 18.00 uur stopt met werken. ‘Wij hebben een heel trouwe klantenkring. Andere ondernemers sturen zelfs mensen naar ons toe voor reparaties en onderhoud.’ Zijn vader begon veertig jaar geleden de winkel op deze plek en heeft er al die jaren voor gezorgd dat alles in eigen hand bleef. ‘Geen dure mensen op kantoor, zoveel mogelijk zelf doen. Dat heb ik zo voortgezet. Het is goed te merken dat wij een naam hebben opgebouwd. Maar zelfs als we een mindere periode zouden krijgen, kunnen we dat aan. We hebben een gezond bedrijf. Bovendien hebben we onlangs grondig verbouwd en vernieuwd, wat een goede stap is geweest. We krijgen nog elke dag felicitaties. Ik ga ook elke dag met plezier naar mijn werk, verkoop producten waar ik zelf achter sta en hoef daarom alleen maar de waarheid te vertellen. De verkoop gaat dan vanzelf.’ Harmsen zou nog best een extra personeelslid kunnen gebruiken, maar kiest daar toch niet voor. ‘We hebben één medewerker in vaste dienst en dat blijft ook zo. Dan werken we zelf maar wat harder in drukke periodes. Mijn vader zei altijd: “Als je meer personeel hebt, wordt er minder hard gewerkt.”’

[Gepubliceerd in: De Ondernemer Zutphen/Lochem, jan.'09]